20 хүн амиа алдсан дэлбэрэлтийг зохион байгуулагчдад цаазын ял оноов

Тайландын Бангкок хотын Өмнөд эрүүгийн хэргийн шүүхээс 2026 оны зургаадугаар сарын 11-ний өдөр 2015 онд "Эраван" шүтээний дэргэд дэлбэрэлт үйлдсэн БНХАУ-ын Шинжаан гаралтай хоёр уйгар эр болох 41 настай Билал Мохаммед, 36 настай Юсуфу Миерайли нарт цаазын ял оноолоо. 

Шүүгчдийн дөрвөн хүний бүрэлдэхүүн тэднийг урьдаас төлөвлөсөн хүн амины хэрэг, хүн амины хэрэг үйлдэхийг завдсан болон тэсэрч дэлбэрэх бодис хууль бусаар хадгалсан зэрэг олон зүйл ангиар буруутай гэж үзэж, Тайландын хуулийн хамгийн дээд ялыг оноосон байна. Харин Бангкокийн усан зогсоолд гарсан өөр нэг дэлбэрэлтийн хэрэгт тэднийг буруугүй хэмээн цагаатгажээ.

Халдлага 2015 оны наймдугаар сарын 17-нд Бангкок хотын төвд байрлах хөл хөдөлгөөн ихтэй "Эраван" шүтээний дэргэд гарсан бөгөөд үүргэвчинд нуусан тэсрэх бөмбөг дэлбэрсний улмаас 20 хүн амиа алдаж, 120 гаруй хүн шархадсан юм. Уг үйл явдал нь Тайландын орчин үеийн түүхэн дэх хамгийн их хохирол дагуулсан террорист халдлагад тооцогддог. Амиа алдагсдын дунд эх газрын Хятад, Хонконг, Малайз, Сингапурын жуулчид байжээ.

Хэдийгээр ямар нэгэн бүлэглэл халдлагын хариуцлагыг албан ёсоор хүлээгээгүй ч, Тайландын засгийн газар халдлагаас сарын өмнө 100 гаруй уйгар иргэнийг Хятад руу албадан гаргасны хариу арга хэмжээ байсан гэж шинжээчид болон хууль сахиулагчид үздэг.

Шүүх хурал бараг 11 жил үргэлжилсэн нь хэд хэдэн хүчин зүйлээс шалтгаалжээ.

Цар тахалтай холбоотой зогсонги байдал, олон зуун гэрчээс мэдүүлэг авсан, хэргийг цэргийн шүүхээс иргэний шүүх рүү шилжүүлсэн, мөн шүүгдэгчдэд зориулсан уйгар хэлний орчуулагч олдохгүй байсан зэрэг нь үйл явцыг удаашруулахад нөлөөлсөн байна. Прокурорууд шүүгдэгчдийг хэргийн газарт байсныг нотлох утасны яриа, таксины жолоочийн мэдүүлэг, хурууны хээ болон дүрс бичлэг зэрэг хангалттай нотлох баримтуудыг дэлгэсэн юм. Анхны байцаалтын үеэр тэд хэргээ хүлээсэн гэж албаныхан мэдэгдсэн ч, 2016 онд шүүх хурал эхлэхэд хоёр шүүгдэгч гэм буруугүй хэмээн мэдүүлж, өөрсдийн байр суурин дээрээ хатуу зогссоор иржээ.

Шүүхийн шийдвэрийг сонссоны дараа шүүгдэгч Юсуфу Миерайли эсэргүүцлээ хүчтэй илэрхийлж, "Шударга бус байна! Тайландын шударга ёсны тогтолцоо мөхжээ. Би үүнийг хүлээн зөвшөөрөхгүй, ямар ч буруу зүйл хийгээгүй" хэмээн англи, тайланд хэлээр хашхирсан байна. Тэрээр Тайландын ард түмнээс тусламж хүсэж байгаагаа илэрхийлжээ. Шүүгдэгчдийн өмгөөлөгч Чучат Канпай 30 хоногийн дотор давж заалдах гомдол гаргана гэдгээ баталлаа. Өмгөөллийн багийн зүгээс цагдаагийн саатуулах байранд байх хугацаанд болон хуулийн үйл явцын үед шүүгдэгчидтэй зүй бусаар харьцсан гэх гомдлыг шүүх бүрэн авч үзээгүй гэж маргаж байгаа юм.

Шүүхийн энэ шийдвэр нь олон улсын түвшинд хуваагдмал хандлага үүсгээд байна. Олон улсын хүний эрхийн байгууллагууд болох FIDH болон IUHRDF-ийн зүгээс шүүхийн шийдвэрийг эрс буруушааж, эрүүдэн шүүсэн, хэт удаан хугацаагаар хорьсон, зохих процессыг зөрчсөн зэрэг шударга шүүхээр шүүлгэх олон улсын стандартыг зөрчсөн хэмээн үзэж, ялыг хүчингүй болгохыг уриалжээ. Харин БНХАУ-ын засгийн газар Тайландын шүүхийн шийдвэрийг дэмжиж байгаагаа илэрхийлээд, 2015 оны халдлага үйлдэгчдийг "туйлын хүнлэг бус, онц ноцтой гэмт хэрэгтнүүд" хэмээн тодорхойлж, хатуу шийтгэл оногдуулсныг сайшаасан байна.

Эх сурвалж:

• vertexaisearch.cloud.google.com

• manilatimes.net

• bangkokpost.com

• internazionale.it

• rfa.org